حسین عیوضی دریانی یکی از پیشکسوتان صنعت چای کشور است که در سال ۱۳۵۴ برای نخستینبار سنگبنای سندیکای چای کشور را گذاشت؛ حرکتی که در زمان خود بسیار پیشرو بود و از نخستین سندیکاهای کشور به شمار میرود. سندیکای چای پس از انقلاب مدتها تعطیل بود و در سال ۱۳۸۱ با عنوان «اتحادیه چای کشور» فعالیت خود را از سر گرفت. در گفتوگویی با ایشان، مروری بر تاریخچه صنعت چای کشور، تجربیات چند دهه فعالیت در این حوزه، و چالشهای امروز صنف داشتیم.
آغاز فعالیت خانوادگی در تجارت چای
آقای عیوضی درباره خانواده و آغاز ورودش به تجارت چای میگوید: «من در سال ۱۳۱۷ در منطقه دریان متولد شدم. خانواده ما اصالتاً اهل دریان هستند. پدرم در همان سال، نخستین سوپرمارکت مدرن ایران را با نام «سوپر اقبال» در خیابان شاهرضا (روبهروی لالهزار نو) راهاندازی کرد. یکی از داییهایم که در روسیه تحصیل کرده بود، با همفکری پدرم به تجارت چای روی آورد.»
وی ادامه میدهد: «پیش از من، پدر و داییهایم و سپس برادرم وارد این تجارت شدند. امروز نیز یکی از فرزندانم از بنیانگذاران برند دمنوش در کشور است و دخترم نیز عروس برند چای گلچین شده؛ همچنان چای در خانواده ما جایگاه اصلی را دارد.»
پدر و دایی ایشان، حاج مهدی ابراهیمی دریانی و علیاکبر ابراهیمی، در آن دوران چای را بهصورت فله از بازار خریداری و در انبار خود بستهبندی و در تهران و سایر شهرها توزیع میکردند.
برند «آلبالو نشان»
آقای عیوضی از کودکی همراه پدر و داییهایش به محل کار میرفت. برادر بزرگترش، حسنعلی، از نخستین گروه دانشجویان اعزامی دولت به آلمان برای تحصیل پزشکی بود. خود او و برادر دیگرش تا مقطع دیپلم درس خواندند و وارد بازار کار چای شدند.
برند اولیه پدرش «نخلستان» و سپس «مرغ یاکریم» بود؛ برند داییاش نیز «عقاب» نام داشت. از زمانی که آقای عیوضی و برادرش عباس بهطور جدی وارد این کار شدند، برند «آلبالو نشان» را انتخاب و بعدها ثبت کردند.
قابل ذکر است دایی ایشان، حاج مهدی دریانی، در کنار فعالیت در واردات چای، از پیشگامان شهرکسازی مدرن در ایران بود و ساخت محلههای شهرآرا، شهرزیبا و آریاشهر با همکاری شرکت خانهسازی او انجام شده است.
تخصص در ارزیابی و انتخاب چای
آقای عیوضی از ابتدای فعالیتش با تولیدکنندگان چای در هندوستان ارتباط برقرار کرد و تا پیش از انقلاب سالی دو بار برای خرید چای به هند سفر میکرد. وی درباره فرآیند تست چای توضیح میدهد: «در کلکته چای را در ظرفهای بزرگ (کاپ) میریزند، بدون دمکردن؛ تسترها چای را بو میکنند، میجوند و سپس انتخاب میکنند. به نظر من بهترین چای مربوط به چین دوم برداشت (حدود تیرماه) است، چون چین اول کیفیت پایینتری دارد.»
چالشهای امروز واردات چای
وی درباره شرایط فعلی واردات میگوید: «امنیت مسیرهای تجاری یکی از بزرگترین چالشهای امروز است. به دلیل تنشهای منطقهای، رسیدن محمولهها به کشور با تأخیر و ریسک بیشتری همراه شده؛ در حالیکه پیشتر، چای هند حدود یک تا دو ماه زمان میبرد تا به دست بازرگان برسد. امروز واردات از سریلانکا سریعتر انجام میشود و بیشترین حجم چای بازار ایران نیز از همین کشور تأمین میشود.»
او همچنین به افزایش سختگیریهای استاندارد اشاره میکند: «بالا رفتن تعداد آیتمهای استاندارد در بررسی چای باعث شده برخی بازرگانان با مشکل در واردات مواجه شوند. امیدواریم با پیگیری اتحادیه و جهاد کشاورزی این موضوع حل شود.»
تأسیس سندیکای چای در دهه ۵۰
آقای عیوضی درباره انگیزه تأسیس سندیکا در سال ۱۳۵۴ میگوید: «تصمیم گرفتم بر اساس ضرورت تاریخی، سندیکای بازرگانان و توزیعکنندگان چای کشور را راهاندازی کنم. این ایده با استقبال همکاران روبهرو شد؛ برای سندیکا اساسنامه نوشتیم و فعالیت خود را زیر نظر وزارت بازرگانی آغاز کردیم.»
فعالیت سندیکا پس از انقلاب متوقف شد، اما سالها بعد، با تأیید اساسنامهی پیشین، اتحادیه تولیدکنندگان، بازرگانان و صنایع بستهبندی چای کشور تأسیس شد. آقای عیوضی چند دوره ریاست این اتحادیه را برعهده داشت و سپس برای واگذاری مسئولیت به نسل جوانتر، استعفا داد.
نگاهی به کیفیت و اصالت برند
وی درباره مشکل تقلب در برند هشدار میدهد: «بارها با سوءاستفاده از نام و بستهبندی برند «آلبالو نشان» مواجه شدهایم؛ از جمله موردی اخیر در آمل که در حال پیگیری قضایی است.»
در پایان، آقای عیوضی به فعالان جوان این عرصه توصیه میکند: «صبر و شناخت کافی از چای، پیشنیاز موفقیت در این تجارت است. مدیر موفق کسی است که همواره در کنار کارش حاضر باشد و به پرسنل خود اعتماد کند.»
